Văn hoá ăn uống Nhật Bản

Mặc dù những điều dạy của đạo Phật cũng có ít nhiều tác động đến vấn đề này trong một thời gian dài, nhưng nguyên nhân quan trọng hơn cả là do quỹ đất nông nghiệp hạn hẹp nên người ta phải tập trung đất cho việc sản xuất ngũ cốc cần thiết, khiến đất dành cho chăn nuôi gia súc rất ít ỏi.

Chất đạm và chất khoáng cần thiết được lấy chủ yếu từ cá và rong biển. Từ những nguyên liệu cơ bản này, người Nhật Bản đã sáng tạo ra các món ăn dân tộc bằng óc thẩm mỹ, sự khéo tay và khẩu vị tinh tế. Mùi vị các món ăn Nhật Bản đơn giản hơn so với hầu hết các món ăn của phương Tây. Đồ ăn của Nhật Bản chú trọng đến đặc sản theo từng mùa và sự lựa chọn các bát đĩa đựng thức ăn một cách nghệ thuật.

Sự tiếp xúc ngày một tăng với các nước khác trên thế giới kể từ thời Minh Trị đã làm thay đổi bữa ăn của người Nhật Bản, đặc biệt là từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khi nền kinh tế thịnh vượng và mức sống đã được nâng lên. Việc tiêu thụ các sản phẩm sữa, thịt cũng như bánh mì và các sản phẩm làm từ bột mì đã tăng mạnh trong khi đó tiêu thụ gạo và các thức ăn truyền thống giảm dần. Đã có sự Âu hoá rộng rãi trong khẩu phần ăn thường ngày như có thể thấy trong các sơ đồ về lượng thực phẩm được tiêu thụ.

Do có sự cải thiện hệ thống phân phối hàng hoá nên sự khác biệt về ẩm thực giữa người dân thành thị và nông thôn đã không còn nữa. Ở các thành phố, có nhiều nhà hàng chuyên nấu các món ăn nước ngoài, trong đó có một số nhà hàng bán với giá phải chăng. Xu hướng này, ở một mức độ nhất định, cũng đang phát triển tới các tỉnh. Nhiều món ăn thông thường được dùng hiện nay là những món ăn đã được Nhật hoá từ các món của các nước khác, thí dụ như món sukiyaki, một món ăn gồm thịt, rau và các nguyên liệu khác được trần qua nước có pha rượu ngọt, xì dầu và gia vị; món tempura gồm cá, hải sản và rau được chiên giòn; món tonkatsu được làm bằng thịt lợn tẩm bột; và món cơm cari.

Hầu hết người Nhật dùng đũa để ăn. Bữa sáng thường đơn giản, bữa trưa cũng khá nhẹ nhàng và bữa ăn chính là bữa tối, khi cả gia đình có mặt đầy đủ. Người Nhật đang có xu hướng chuộng đồ ăn chế biến sẵn, tiện lợi khi nấu tại nhà hoặc tìm kiếm hương vị lạ từ các món ăn nước ngoài khi ăn tiệm. Khẩu vị của thế hệ trẻ cũng có rất nhiều thay đổi. Thanh niên thích ăn thịt hơn cá, và thích các món ăn Âu hơn các món ăn Nhật Bản truyền thống.

Người Nhật với đồ ăn nước ngoài
Đồ ăn Nhật được ưa chuộng tại nhiều nước trên thế giới, thế nhưng người Nhật có ưa ẩm thực nước ngoài không?

Trong cuộc sống thường ngày, ngoài các đồ ăn như sushi, mì nước, cơm…. thì người Nhật khá thích các món ăn của nước ngoài.

Các món ăn nước ngoài không đóng vai trò thay thế mà chỉ là thực phẩm bổ sung cho thực đơn thường ngày của người Nhật.

Thậm chí spaghetti (mì ống kiểu Ý) và hamburger (bánh kẹp thịt) là các món một số người thích ăn và thường ăn.

Người Nhật cũng rất thích các món ăn của Pháp và một số người Nhật đã đoạt giải cao trong các cuộc thi tranh tài về làm bánh tại Pháp.

Các tiệm bánh tại Nhật có nhiều loại bánh mì với các kiểu khác nhau như bánh loại Pháp, Ý….
Các món ăn của Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam là các món cũng được người Nhật ưa thích.
Tại Tokyo, Nagoya hiện đã có một số quán ăn bán đồ Việt Nam mà thậm chí không có người Việt Nam nấu hay phục vụ mà chỉ toàn là nhân viên người Nhật.
Các siêu thị Nhật bày đủ loại thực phẩm tây Âu và Đông Á và khách tiêu dùng cảm thấy siêu thị của Nhật nhiều khi có quá nhiều sự lựa chọn.
Khác với đồ ăn của Việt Nam trong đó khá đa dạng về nước chấm thì dường như các món ăn Nhật lấy xì dầu (soya sauce) là nước chấm chính.
So với đồ ăn của Việt Nam thì đồ ăn của Nhật có phần nào nhạt hơn và người Nhật không ăn ớt nhiều như người Việt.